Theo Luật Căn cước có hiệu lực từ 1/7/2024, thẻ căn cước thay cho thẻ căn cước công dân; thẻ căn cước công dân còn hạn vẫn được dùng tới khi hết hạn, còn chứng minh nhân dân đã hết giá trị sử dụng từ đầu năm 2025. Người dân vùng Trảng Bàng làm, đổi căn cước tại cơ quan quản lý căn cước của công an theo cách bố trí của công an tỉnh Tây Ninh, thường là công an cấp xã hoặc điểm tiếp nhận do công an tỉnh tổ chức, và có thể đăng ký trước trên ứng dụng VNeID.
Tài khoản định danh điện tử mức 2 trên VNeID được cấp khi làm thủ tục căn cước có thu nhận ảnh và vân tay, cho phép đăng nhập Cổng dịch vụ công, xuất trình giấy tờ điện tử và làm nhiều thủ tục trực tuyến. Bài này giải thích ai cần làm gì, những thời điểm phải đổi thẻ, và kinh nghiệm cho gia đình có người già, trẻ nhỏ, người đi làm ca.
Nơi tiếp nhận, giờ làm việc và các đợt làm lưu động có thể thay đổi; hãy kiểm thông báo của công an phường, xã nơi bạn ở trước khi đi.
Thẻ cũ, thẻ mới: cái nào còn dùng được
Nhiều gia đình ở Trảng Bàng đang có cùng lúc ba loại giấy tờ: chứng minh nhân dân chín số hoặc mười hai số của ông bà, căn cước công dân gắn chíp của cha mẹ, và thẻ căn cước mẫu mới của người vừa làm. Nguyên tắc chung theo Luật Căn cước như sau: chứng minh nhân dân không còn giá trị sử dụng từ ngày 1/1/2025; căn cước công dân còn hạn vẫn dùng bình thường tới khi hết hạn ghi trên thẻ; thẻ căn cước mới cấp từ 1/7/2024 theo luật mới.
Người còn giữ chứng minh nhân dân cần làm thẻ căn cước để giao dịch. Các giấy tờ đã cấp có ghi số chứng minh nhân dân cũ, như sổ đỏ, sổ tiết kiệm, vẫn có giá trị; khi cần đối chiếu số cũ với số định danh mới, có thể xin xác nhận thông tin theo quy định hoặc dùng thông tin trên ứng dụng định danh.
Mẫu thẻ căn cước mới có một số thay đổi về trường thông tin so với mẫu cũ. Thông tin địa chỉ trên thẻ thể hiện theo dữ liệu tại thời điểm cấp; sau sắp xếp đơn vị hành chính, bạn không phải đổi thẻ chỉ vì tên phường, xã thay đổi.
Khi nào phải làm hoặc đổi thẻ
Theo nguyên tắc của Luật Căn cước, việc cấp đổi thẻ gắn với một số độ tuổi và các trường hợp thay đổi. Bảng dưới tóm tắt; chi tiết và ngoại lệ xem văn bản hiện hành.
| Trường hợp | Việc cần làm | Ghi chú |
|---|---|---|
| Trẻ dưới 14 tuổi | Được cấp thẻ theo nhu cầu | Cha mẹ hoặc người giám hộ làm thủ tục cho trẻ |
| Đủ 14 tuổi | Phải làm thẻ căn cước | Mốc bắt buộc với công dân |
| Đủ 25, 40, 60 tuổi | Cấp đổi thẻ | Có thời gian chuyển tiếp quanh mốc tuổi theo quy định |
| Thẻ hư hỏng, mất | Cấp đổi hoặc cấp lại | Báo mất sớm để tránh bị lợi dụng |
| Thay đổi thông tin nhân thân | Cấp đổi theo thông tin mới | Ví dụ cải chính họ tên, ngày sinh |
| Chỉ đổi tên đơn vị hành chính | Không bắt buộc đổi | Dữ liệu cư trú được cập nhật trên hệ thống |
Mẹo: ghi lại mốc tuổi phải đổi thẻ của từng người trong nhà vào lịch điện thoại. Ở vùng Trảng Bàng, nhiều người đi làm ca quên mất mốc 25 tuổi hay 40 tuổi cho tới khi ngân hàng hay nơi làm hồ sơ báo thẻ hết hạn.
Trình tự làm căn cước thường gặp
Trình tự có thể khác chút ít theo nơi tiếp nhận; khung chung như sau:
- Kiểm thông tin nhân thân của mình trong cơ sở dữ liệu dân cư, qua ứng dụng VNeID nếu đã có tài khoản hoặc hỏi công an nơi cư trú. Nếu có sai sót, điều chỉnh trước.
- Đăng ký lịch hẹn trên ứng dụng hoặc Cổng dịch vụ công nếu nơi tiếp nhận áp dụng, để đỡ chờ.
- Đến nơi tiếp nhận, mang theo thẻ cũ nếu có. Cán bộ thu nhận ảnh chân dung, vân tay, mống mắt theo quy định và đối chiếu thông tin.
- Đăng ký luôn tài khoản định danh điện tử mức 2 nếu chưa có; đây là lúc thuận tiện nhất vì đã có mặt và đã thu nhận sinh trắc học.
- Nhận giấy hẹn; nhận thẻ trực tiếp hoặc qua bưu chính theo lựa chọn khi đăng ký.
Với trẻ em, mang theo giấy khai sinh và đi cùng cha mẹ hoặc người giám hộ. Với người lớn tuổi, chọn giờ ít đông, mang theo nước uống, và hỏi trước nơi tiếp nhận có ưu tiên người cao tuổi không.
Công nhân ở trọ: làm căn cước ở Trảng Bàng hay về quê
Với người lao động ở trọ gần các khu công nghiệp, xin nghỉ về quê chỉ để làm căn cước là tốn kém. Theo hướng của Luật Căn cước và cách tổ chức của ngành công an, người dân có thể làm thủ tục tại cơ quan quản lý căn cước nơi mình đang cư trú, và ở nhiều nơi có thể làm không phụ thuộc nơi thường trú. Có đăng ký tạm trú ở Trảng Bàng là một lợi thế khi hỏi làm tại đây.
Một số doanh nghiệp lớn phối hợp với công an tổ chức các đợt làm căn cước, kích hoạt định danh điện tử tại chỗ cho công nhân. Nếu nơi bạn làm có đợt như vậy, đó là cách tiết kiệm thời gian nhất. Hỏi phòng nhân sự hoặc công đoàn.
Khi đến làm, đi đúng giờ đã hẹn, mặc áo có cổ để ảnh chân dung đạt yêu cầu, và kiểm kỹ thông tin trước khi ký xác nhận, nhất là tên có dấu, ngày tháng năm sinh, nơi đăng ký khai sinh. Sai một chữ lúc này là sau đó phải làm thủ tục điều chỉnh, mất thêm thời gian và có thể vướng khi ngân hàng, nơi làm việc đối chiếu thông tin. Đi cùng một người bạn đã làm trước cũng giúp bạn đỡ bỡ ngỡ ở lần đầu.
VNeID cho người lớn tuổi trong nhà
Ở nhiều gia đình Trảng Bàng, người trẻ đi làm ca, người già ở nhà trông cháu. Cài và dùng VNeID cho ông bà giúp họ xuất trình căn cước điện tử, xem thông tin cư trú, và để con cháu hỗ trợ làm thủ tục trực tuyến khi cần. Tuy nhiên, đây là tài khoản định danh của chính người đó, nên cần làm cẩn thận.
Vài lưu ý thực tế: đặt mật khẩu và mã khoá mà người lớn tuổi nhớ được nhưng người ngoài không đoán được; ghi lại ở nơi kín trong nhà, không ghi lên ốp điện thoại. Giải thích rõ cho ông bà rằng không ai từ cơ quan nhà nước gọi điện yêu cầu đọc mã OTP, cài ứng dụng lạ hay bấm vào đường link để "cập nhật định danh". Đây là kiểu lừa đảo phổ biến nhắm vào người cao tuổi.
Nếu điện thoại của ông bà bị mất, báo khoá tài khoản định danh theo hướng dẫn của ứng dụng hoặc công an nơi cư trú, giống như báo mất thẻ. Con cháu ở xa có thể hỗ trợ qua điện thoại, nhưng không nên tự đăng nhập tài khoản của ông bà trên máy của mình.
Những trục trặc hay gặp và cách xử lý
Không kích hoạt được tài khoản. Thường do số điện thoại đăng ký không chính chủ, thông tin nhân thân lệch, hoặc chưa thu nhận sinh trắc học. Mang căn cước đến công an nơi cư trú để được hỗ trợ.
Thông tin trên thẻ sai. Không tự sửa. Đề nghị điều chỉnh tại cơ quan quản lý căn cước, kèm giấy tờ chứng minh thông tin đúng như giấy khai sinh.
Mất thẻ. Báo mất và làm thủ tục cấp lại. Trong lúc chờ, căn cước điện tử trên VNeID có thể dùng để xuất trình ở nhiều nơi chấp nhận.
Ngân hàng, nhà mạng yêu cầu cập nhật. Nhiều tổ chức yêu cầu khách hàng cập nhật thông tin theo thẻ mới hoặc xác thực sinh trắc học. Làm qua ứng dụng chính thức của tổ chức đó hoặc tại quầy, không làm qua đường link gửi qua tin nhắn.
Người già không đi được. Hỏi công an phường, xã về việc làm thủ tục tại nhà cho người cao tuổi, ốm đau, khuyết tật; nhiều nơi có hình thức hỗ trợ này.
Căn cước điện tử trên VNeID: dùng thay thẻ ở đâu
Căn cước điện tử hiển thị trên ứng dụng VNeID với tài khoản định danh mức 2 có giá trị chứng minh nhân thân trong các giao dịch theo quy định. Nhiều nơi đã chấp nhận xuất trình căn cước điện tử thay thẻ, như làm thủ tục hành chính, ra vào một số cơ quan, làm thủ tục ở sân bay nội địa, đăng ký lưu trú.
Tuy vậy, không phải nơi nào cũng có thiết bị hoặc quy trình để kiểm căn cước điện tử, và có những giao dịch vẫn yêu cầu thẻ vật lý. Đi làm việc quan trọng, nên mang theo cả thẻ. Điện thoại hết pin, mất mạng là chuyện có thể xảy ra đúng lúc cần.
Ngoài căn cước, ứng dụng còn tích hợp các giấy tờ khác như giấy phép lái xe, thẻ bảo hiểm y tế, đăng ký xe khi thông tin đã được đồng bộ. Kiểm định kỳ xem các giấy tờ của mình đã hiện đầy đủ và đúng thông tin chưa. Nếu thấy sai, liên hệ cơ quan quản lý loại giấy tờ đó để điều chỉnh, vì ứng dụng chỉ hiển thị dữ liệu được đồng bộ từ các cơ sở dữ liệu chuyên ngành chứ không tự sửa được.
Người đi làm ăn xa, người đang ở nước ngoài
Nhiều người gốc Trảng Bàng đi làm ở TP Hồ Chí Minh, Bình Dương cũ hay đi lao động nước ngoài. Khi thẻ sắp hết hạn hoặc tới mốc tuổi phải đổi, họ không nhất thiết phải về quê, vì có thể làm ở nơi đang cư trú theo cách bố trí của công an nơi đó. Hỏi trước nơi tiếp nhận ở chỗ mình đang ở.
Người đang ở nước ngoài có các quy định riêng về giấy tờ tuỳ thân; thường hộ chiếu là giấy tờ dùng chính. Nếu cần làm căn cước khi về nước thăm nhà, kiểm trước điều kiện và thời gian làm để sắp xếp lịch về.
Người thân ở nhà không làm thay được việc thu nhận ảnh, vân tay, vì đó là thông tin sinh trắc học của chính người làm thẻ. Đây là điểm khác với nhiều thủ tục giấy tờ khác có thể uỷ quyền.
Câu hỏi thường gặp
Căn cước công dân gắn chíp còn hạn có phải đổi sang thẻ căn cước mới không?
Không bắt buộc. Theo Luật Căn cước, thẻ căn cước công dân còn hạn vẫn có giá trị sử dụng tới khi hết hạn ghi trên thẻ. Bạn chỉ đổi khi hết hạn, đủ tuổi phải đổi, mất, hỏng, thay đổi thông tin hoặc khi có nhu cầu.
Trẻ em có cần làm căn cước không?
Trẻ dưới 14 tuổi được cấp thẻ căn cước theo nhu cầu, cha mẹ hoặc người giám hộ làm thủ tục. Đủ 14 tuổi thì phải làm. Thẻ cho trẻ hữu ích khi đi máy bay, làm giấy tờ học tập, khám chữa bệnh.
Ông bà còn giữ chứng minh nhân dân thì sao?
Chứng minh nhân dân đã hết giá trị sử dụng từ 1/1/2025, nên ông bà cần làm thẻ căn cước để giao dịch. Các giấy tờ cũ ghi số chứng minh nhân dân vẫn có giá trị. Nếu ông bà khó đi lại, hỏi công an phường, xã về hỗ trợ tại nhà.
Làm căn cước ở Trảng Bàng mất bao lâu thì có thẻ?
Thời hạn trả thẻ theo quy định và tuỳ nơi tiếp nhận, giấy hẹn sẽ ghi ngày dự kiến. Bạn có thể chọn nhận thẻ qua bưu chính để không phải quay lại. Theo dõi trạng thái trên ứng dụng VNeID nếu có.
Đổi tên phường, xã có phải đổi thẻ căn cước không?
Không. Việc đổi tên hay sắp xếp đơn vị hành chính không bắt buộc đổi thẻ. Thông tin cư trú trên hệ thống được cập nhật theo đơn vị mới. Khi đổi thẻ theo hạn, thẻ mới sẽ thể hiện thông tin theo dữ liệu hiện hành.
Có người gọi điện xưng công an yêu cầu cập nhật VNeID thì làm gì?
Không làm theo. Cơ quan công an không yêu cầu người dân cài ứng dụng lạ, bấm đường link hay đọc mã OTP qua điện thoại. Gác máy và nếu cần, hỏi trực tiếp công an phường, xã nơi bạn ở.