Xã Phước Chỉ mới của tỉnh Tây Ninh, gồm Phước Chỉ và Phước Bình cũ của thị xã Trảng Bàng, có đoạn giáp biên giới Campuchia, nên một phần địa bàn thuộc khu vực biên giới đất liền và chịu quy chế quản lý riêng. Người thường trú ở đây sinh hoạt bình thường với giấy tờ tuỳ thân; người nơi khác vào khu vực biên giới phải mang giấy tờ và làm theo yêu cầu về trình báo, giấy phép ở những khu vực như vành đai biên giới, vùng cấm.
Bài này giải thích các khái niệm và nguyên tắc chung để người dân, người làm ăn, người về thăm thân hiểu mình cần chuẩn bị gì. Quy định cụ thể, phạm vi từng khu vực và thủ tục xin phép thuộc thẩm quyền của lực lượng biên phòng, công an và chính quyền xã; bạn cần hỏi trực tiếp và kiểm văn bản hiện hành trước khi làm.
Bài không hướng dẫn thủ tục xuất nhập cảnh qua cửa khẩu; phần đó thuộc cơ quan quản lý xuất nhập cảnh và các cửa khẩu như Mộc Bài ở Bến Cầu cũ.
Ba khái niệm cần phân biệt
Quy chế khu vực biên giới đất liền do Chính phủ ban hành chia vùng biên thành các phạm vi với mức quản lý khác nhau. Bảng dưới tóm tắt theo nguyên lý chung.
| Khái niệm | Hiểu đơn giản | Với người ngoài vùng |
|---|---|---|
| Khu vực biên giới | Phạm vi các xã, phường có đường biên giới quốc gia trên đất liền | Mang giấy tờ tuỳ thân, làm theo yêu cầu khai báo khi lưu trú |
| Vành đai biên giới | Dải đất tiếp giáp đường biên, có chiều rộng xác định theo quyết định của tỉnh | Thường phải trình báo hoặc có giấy phép trước khi vào, theo hướng dẫn của biên phòng |
| Vùng cấm | Khu vực được xác định để bảo vệ công trình, nhiệm vụ quốc phòng an ninh | Không tự ý vào; chỉ vào khi có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền |
Phạm vi vành đai và vùng cấm ở từng địa phương được xác định bằng quyết định riêng và có biển báo tại thực địa. Người dân địa phương thường biết rõ; người ngoài vùng thấy biển báo khu vực biên giới, vành đai biên giới hay khu vực cấm thì dừng lại hỏi trước khi đi tiếp.
Người thường trú ở Phước Chỉ: sinh hoạt bình thường, nhưng có vài việc riêng
Với người dân sống ở Phước Chỉ, khu vực biên giới là nơi ở, nơi làm ruộng, đi chợ, cho con đi học. Họ sinh hoạt bình thường với giấy tờ tuỳ thân như mọi công dân. Những việc khác thường gắn với vùng biên là đón người thân ở nơi khác về chơi, cho người lạ thuê đất, thuê nhà, hay ra đồng ở những thửa ruộng sát đường biên.
Khi có người nơi khác đến ở lại, chủ nhà thực hiện thông báo lưu trú hoặc người đến đăng ký tạm trú như ở mọi nơi, và ở khu vực biên giới việc này càng nên làm nghiêm túc. Cho người lạ thuê đất canh tác, thuê nhà ở vùng biên, chủ đất, chủ nhà nên biết rõ người thuê là ai, giữ bản sao giấy tờ tuỳ thân theo đúng cách, và báo công an xã khi cần.
Với thửa ruộng nằm trong vành đai biên giới, sản xuất nông nghiệp vẫn diễn ra, nhưng có thể có quy định về giờ giấc, cách ra vào, hay việc mang người làm thuê từ nơi khác tới. Người làm ruộng ở đây thường đã quen; người mới thuê hay mua ruộng nên hỏi đồn biên phòng phụ trách để biết.
Người từ nơi khác đến: chuẩn bị những gì
Người về thăm thân, đi làm thuê thời vụ, đi xem đất, đi buôn bán ở Phước Chỉ cần mang theo giấy tờ tuỳ thân hợp lệ như căn cước. Nếu ở lại qua đêm, việc thông báo lưu trú hoặc đăng ký tạm trú được thực hiện theo Luật Cư trú; ở vùng biên, chủ nhà có thể được nhắc nhở làm ngay trong ngày.
Nếu công việc đòi hỏi vào vành đai biên giới, ví dụ làm thuê trên ruộng sát biên, khảo sát, xây dựng, sửa chữa công trình gần đường biên, hãy hỏi trước đồn biên phòng hoặc công an xã về việc trình báo, xin phép. Người thuê lao động nên làm việc này cho người làm thuê của mình, vì họ thường không biết.
Đi đông người, đi theo đoàn tham quan, chụp ảnh, quay phim ở vùng biên cũng nên báo trước với chính quyền xã hoặc biên phòng. Không quay phim, chụp ảnh công trình quân sự, khu vực có biển cấm.
Người nước ngoài vào khu vực biên giới có quy định riêng, chặt hơn; chủ nhà hay doanh nghiệp đưa người nước ngoài tới vùng này cần hỏi trước cơ quan công an và biên phòng.
Xây dựng, kinh doanh, làm ăn ở vùng biên
Xây dựng nhà cửa, công trình. Ngoài giấy tờ đất và giấy phép xây dựng theo quy định chung, công trình ở gần đường biên giới có thể cần thêm ý kiến của cơ quan quân sự, biên phòng theo quy chế khu vực biên giới. Hỏi trước khi đổ móng.
Mở cơ sở kinh doanh. Đăng ký hộ kinh doanh, doanh nghiệp theo quy định chung. Một số ngành nghề ở khu vực biên giới có thể chịu thêm điều kiện về an ninh trật tự. Hỏi bộ phận tiếp nhận của xã và công an xã.
Mua bán hàng hoá với cư dân bên kia biên giới. Hoạt động mua bán, trao đổi hàng hoá của cư dân biên giới có chính sách và quy định riêng, với địa điểm, hạn mức, thủ tục. Không vận chuyển hàng qua đường mòn, lối tắt; hàng hoá không rõ nguồn gốc ở vùng biên dễ dính tới buôn lậu.
Thuê lao động. Thuê người làm từ nơi khác tới ở vùng biên, chủ thuê nên giúp người lao động khai báo cư trú và nắm các quy định về ra vào vành đai, để tránh rắc rối cho cả hai.
Giấy thông hành biên giới và chuyện sang bên kia
Cư dân các tỉnh có chung đường biên giới với Campuchia có thể được cấp loại giấy tờ xuất nhập cảnh dành riêng cho cư dân biên giới, thường gọi là giấy thông hành biên giới, để qua lại vùng biên của nước bạn theo thoả thuận giữa hai nước. Điều kiện cấp, phạm vi được đến, thời hạn và nơi cấp do cơ quan quản lý xuất nhập cảnh hướng dẫn, và có thể thay đổi.
Dù dùng loại giấy tờ nào, việc qua lại biên giới chỉ được làm qua cửa khẩu, lối mở được phép, theo giờ giấc quy định. Ở vùng biên không thiếu lời rủ rê đi tắt qua đồng, qua kênh cho nhanh; đó là vi phạm, và có thể kéo theo những rủi ro lớn hơn nhiều so với chuyện bị phạt.
Nếu bạn là người dân Phước Chỉ có người thân, ruộng vườn hay việc làm ăn bên kia biên giới, hãy hỏi cơ quan quản lý xuất nhập cảnh của công an tỉnh hoặc đồn biên phòng về loại giấy tờ phù hợp với nhu cầu của mình, thay vì nghe kinh nghiệm truyền miệng.
Sau sáp nhập: khu vực biên giới có thay đổi không
Từ 1/7/2025, Phước Chỉ và Phước Bình cũ gộp thành xã Phước Chỉ mới. Phạm vi khu vực biên giới về nguyên tắc được xác định theo đơn vị hành chính cấp xã có đường biên giới, nên xã mới có thể được xác định lại phạm vi khu vực biên giới, vành đai biên giới bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền.
Với người dân Phước Bình cũ, điều này có nghĩa là sau sắp xếp, nơi mình ở có thể nằm trong phạm vi khu vực biên giới theo xã mới, dù trước đây không phải. Ảnh hưởng thực tế với sinh hoạt hằng ngày thường không lớn, nhưng nên để ý khi đón người lạ về ở, khi xây dựng hay khi làm ăn.
Cách chắc nhất để biết phạm vi hiện hành là hỏi UBND xã Phước Chỉ, công an xã hoặc đồn biên phòng phụ trách. Biển báo tại thực địa cũng được cập nhật theo phạm vi mới.
Tình huống thường gặp và cách xử lý
Được lực lượng tuần tra yêu cầu dừng. Dừng xe ở chỗ an toàn, xuất trình giấy tờ tuỳ thân, trả lời ngắn gọn về mục đích đi lại. Nếu không mang giấy tờ, có thể được yêu cầu đến trụ sở gần nhất để xác minh; mang căn cước theo người là cách đơn giản nhất để tránh mất thời gian.
Có người lạ nhờ chở người, chở hàng về phía biên giới. Từ chối nếu không biết rõ người và hàng. Những chuyến chở hộ như vậy có thể dính tới đưa người qua biên trái phép hay hàng lậu, người chở chịu trách nhiệm trước pháp luật dù không biết.
Thấy người lạ có biểu hiện bất thường ở vùng biên. Báo cho công an xã hoặc đồn biên phòng. Người dân vùng biên vốn là lực lượng giữ an ninh gần nhất, một tin báo kịp thời có ích hơn nhiều so với tự xử lý.
Muốn tổ chức tiệc, lễ đông người có khách từ nơi khác. Khách ở lại qua đêm thì thông báo lưu trú. Đám cưới, đám giỗ có khách nước ngoài hoặc khách từ bên kia biên giới sang, hỏi trước công an xã về những việc cần làm.
Mất giấy tờ khi đang ở vùng biên. Báo ngay với công an xã để được xác nhận và hướng dẫn. Không mượn giấy tờ của người khác để đi lại.
Học sinh, người già và những người ít khi đi xa
Học sinh ở Phước Chỉ đi học trong xã, ra trung tâm Trảng Bàng hay sang Gò Dầu học cấp ba, phần lớn không phải lo chuyện giấy tờ vùng biên vì đó là nơi các em sinh sống. Tuy vậy, khi các em đủ tuổi làm căn cước, gia đình nên làm sớm và dặn các em mang theo khi đi xa, đi chơi với bạn ở các ấp gần biên giới.
Người lớn tuổi ở vùng biên thường ít mang theo giấy tờ khi ra đồng, đi chợ. Ở khu dân cư quen thuộc, chuyện này thường không có gì; nhưng khi đi xa hơn, hay khi có người thân từ nơi khác về đưa đi chơi, nhắc ông bà mang theo thẻ hoặc dùng căn cước điện tử trên điện thoại của con cháu.
Với người khuyết tật, người không biết chữ, việc trình báo, khai báo có thể nhờ người thân hoặc cán bộ ấp hỗ trợ. Không ai bị đòi hỏi phải tự làm những việc vượt khả năng của mình. Cứ hỏi cán bộ ấp, họ quen với những tình huống này.
Câu hỏi thường gặp
Về Phước Chỉ thăm người thân có cần xin phép không?
Đi thăm người thân ở khu dân cư thông thường thì mang căn cước là cơ bản, ở lại qua đêm thì chủ nhà thông báo lưu trú. Nếu cần vào vành đai biên giới hay khu vực có biển cấm, phải trình báo hoặc có giấy phép theo hướng dẫn của biên phòng.
Vành đai biên giới rộng bao nhiêu?
Chiều rộng vành đai biên giới ở từng đoạn được xác định bằng quyết định của cơ quan có thẩm quyền và có biển báo tại thực địa. Không có một con số chung cho mọi nơi. Hỏi đồn biên phòng hoặc UBND xã để biết phạm vi ở Phước Chỉ.
Thuê ruộng ở gần biên giới Phước Chỉ cần lưu ý gì?
Ngoài hợp đồng thuê, hãy hỏi đồn biên phòng phụ trách về việc ra vào vành đai, giờ giấc, đưa người làm thuê tới. Người làm thuê từ nơi khác cần mang giấy tờ và khai báo cư trú. Chủ đất nên biết rõ người thuê là ai.
Người dân Phước Chỉ có được sang Campuchia bằng giấy thông hành không?
Cư dân tỉnh có chung biên giới có thể được cấp giấy thông hành biên giới theo thoả thuận giữa hai nước, với phạm vi và thời hạn nhất định. Điều kiện và nơi cấp do cơ quan quản lý xuất nhập cảnh hướng dẫn; hãy hỏi trực tiếp trước khi làm.
Chụp ảnh, quay phim ở vùng biên có bị cấm không?
Chụp cảnh đồng quê, sinh hoạt thông thường không bị cấm, nhưng không chụp, quay công trình quân sự, khu vực có biển cấm, mốc giới khi chưa được phép. Đi theo đoàn hay dùng thiết bị bay chụp ảnh thì nên hỏi trước biên phòng hoặc chính quyền xã.
Xây nhà gần biên giới cần thêm giấy tờ gì?
Ngoài giấy tờ đất và giấy phép xây dựng theo quy định chung, công trình ở gần đường biên có thể cần ý kiến của cơ quan quân sự, biên phòng. Hỏi bộ phận tiếp nhận của xã và đồn biên phòng trước khi khởi công để tránh phải dừng giữa chừng.